نوشته فئودور واسیلیف ترجمه از الهه دوستی هنرجوی مدرسه عکاسی آرتسنس
ما در این مقاله در ابتدا درباره تفاوتهای Staged Photography یا عکاسی صحنهپردازی شده با عکاسی مستند صحبت و تلاش میکنیم تا شما با شناخت کامل ویژگیهای عکاسی استیجد، مراحل اجرای آن را یاد گرفته و درپایان ضمن معرفی عکاسان صاحبنام در این زمینه، نقشه راهی برای انجام پروژههای عکاسی استیجد در اختیار شما قرار بدهیم.پس با ما همراه باشید.
برای علاقمندان به Staged Photography، تصور داستان، کشیدن آن، کارگردانی بازیگرها، گرفتن عکس نهایی، ویرایش و ارائه آن خیلی چالشی، هیجان انگیز و لذت بخش است و اینها از مهمترین دلایلی است که بسیاری از عکاسان در حال حاضر به استیجد فتوگرافی علاقهمند هستند.
شاید اگر زمان به چندین سال پیش برمیگشت، وقتی ما از نمایشگاهها و گالریهای عکاسی بازدید میکردیم، متوجه میشدیم که عکاسی صحنه پردازی شده به اندازه الان رایج نیست و شاید آنسالها به این سبک جذاب عکاسی به اندازه عکاسی خبری، عکاسی پرتره و عکاسی خیابانی توجه نمیشد اما امروزه این قضیه بسیار تغییر کرده و ما علاقمندان زیادی را می بینیم که به انجام عکاسی صحنهپردازی شده روی آوردهاند. استقبال بسیار زیاد هنرجویان از
کلاس داستان گویی با عکاسی مدرسه آرتسنس هم تاییدی بر این ادعا است.
از طرف دیگر آثار
Staged Photography که در این سالها تولید شده به ما این جرات را میدهد که با اطمینان بگوییم که میتوان هم از مشاهده و هم از خلق عکسهای صحنه پردازی شده لذت برد. هم تفسیر این تصاویر و هم فرآیند ساخت آنها از طرح اولیهشان میتواند بسیار لذت بخش باشد. به همین دلیل است که ما در مدرسه عکاسی آرتسنس تصمیم گرفتیم که این مقاله آموزشی را برای کسانی که تمایل دارند در
کلاس عکاسی صحنهپردازی شده یا کلاس داستانگویی با عکاسی ما شرکت کنند منتشر کنیم.
شاید کمتر پیش آمده باشد که یک نفر از همان ابتدا که شروع به عکاسی کرد ژانر جذاب
Staged Photography یا عکاسی صحنهپردازی شده را انتخاب کرده باشد. بسیاری از ما وقتی که تازه عکاسی را شروع میکنیم، دوست داریم تصاویری زنده و واقعی از محیط اطرافمان بگیریم. شاید در ابتدای راه حتا خیلی چیزها درباره مسائل تکنیکی کار با دوربین مثل همه چیزهایی که در
کلاس عکاسی مقدماتی مدرسه آرتسنس بصورت کامل آموزش داده میشوند را هم نمیدانیم اما تلاش میکنیم عکسهایی بگیریم که از نظر بصری خیرهکننده باشند. بعضی وقتها عکاسی طبیعت انجام میدهیم و بعضی وقتها پرتره یا عکاسی مستند به شکل کاندید. اما کمتر پیش میآید که عکسهایی کاملن استیج شده خلق کنیم. اما احتمالن با گذشت مدتی به یکی از این سبکهای عکاسی بیشتر علاقمند شده و به این سمت میرویم تا تجربههای بیشتری در سبک عکاسی مورد علاقهمان به دست بیاوریم و در نهایت برای بسیاری از افراد انتخاب اصلی بین عکاسی مستند و
عکاسی استیجد خواهد بود.
عکاسی مستند یا Staged Photography کدام یک برای شما مناسبتر است؟
در ابتدای شروع عکاسی من مدتها عکاسی مستند را نادیده میگرفتم. بعدها متوجه شدم که این ژانر عکاسی هم فراتر از ثبت تصاویر جذاب بصری بوده و هدف عکاسان مستند این است که جوهر زندگی را آنطور که هست، با تمرکز بر اصالت و منحصر به فرد بودن سوژههایشان به تصویر بکشند. آنها در حین عکاسی از موضوعات مدنظرشان تلاش میکنند زیبایی آن چیز یا فرد که ممکن است زودگذر باشد، را ثبت کنند. همیشه هم وقت ندارند که نوردهی یا ترکیببندی درستی داشته باشند. در نتیجه، سوژهها در تصاویری که آنها میگیرند ممکن است گاهی دفرمه باشد یا کادرهایشان ممکن است کمی شلخته به نظر برسند. اما این افراد مایلند بیرون بروند و زمان و تلاش قابل توجهی را، گاهی اوقات هفتهها یا حتا سالها، برای کار روی یک پروژه عکاسی مستند صرف کنند.
چرا انتخاب بین Staged Photography و عکاسی مستند، برای بسیاری از ما انتخاب سختی است؟ مشکل از اینجا شروع میشود که خیلی از ما به دلیل وسواسها و کمالگرایی که شاید داشته باشیم در بیشتر اوقات نمیتوانیم بدون انجام آمادهسازیها و مقدمات لازم، یک عکس عالی بگیریم و از طرفی هم خیلیها به ما میگویند که اگر بخواهیم زندگی، رویدادها و احساسات واقعی انسانی را به تصویر بکشیم، نمیتوانیم این کار را بهصورت عکاسی صحنه پردازی شده انجام دهیم.
اما این تفکر شاید خیلی هم درست نباشد! بیشتر عکسهای پرتره، صحنه پردازی شدهاند و اغلب میتوانید ببینید چقدر طبیعی به نظر میرسند. البته که چند سال پیش و در حالی که تازه عکاسی استیجد را شروع کرده بودم من هم عکسهایی گرفتهام که به نظر مصنوعی میآمدند. اما با رعایت مواردی که در این مقاله درباره آنها صحبت میکنیم این روزها عکسهای صحنه پردازی شدهای میگیرم که احساساتی واقعی دارند و این احساسات در مخاطبانم نیز طنین انداز می شوند و من این کار را بیشتر از عکاسی مستند میپسندم چون برای من ثابت شدهاست که گرفتن عکسهای صحنه پردازی شده تاثیرگذار کار سختی است، اما این عکسها هم میتوانند پر از احساسات واقعی باشند.
کدامیک را انتخاب کنیم: عکاسی صحنه پردازی شده یا عکاسی مستند؟
برای من شخصن همیشه سخت است که بین عکاسی صحنه پردازی شده و عکاسی مستند یکی انتخاب کنم. به نظر من بهترین ژانر تلفیقی از هر دو خواهد بود. عکاسی مستند را شاید همه عکاسان به نوعی تجربه کرده باشند اما برای اینکه شما بیشتر با عکاسی استیجد آشنا شویدمیخواهیم در این مقاله بیشتر درباره آن صحبت کنیم.
مزایا و معایب Staged Photography
مهمترین نکته در انتخاب عکاسی صحنهپردازی شده یا Staged Photography به عنوان ژانر مورد علاقهتان این است که بدانید بصورت پیشفرض این ژانر اغلب برای مخاطبان آماتور عکاسی فاقد صداقت است. خیلی از آنها در مواجهه با عکسهای صحنه پردازی شما این سوال را میپرسند که بهتر نبود نمونه واقعی این عکسها را ثبت میکردید؟ اما این سوال فقط برای مخاطبان آماتور عکاسی پیش میآید و مخاطبان جدیتر و حرفهایتر قطعن برای آن چیزی که شما تلاش کردهاید در عکسهایتان نشان دهید ارزش زیادی قائل خواهند شد. چون آنها کمتر درگیر مسائل تکنیکی کار شده و بیشتر به مفهومی که سعی در انتقال آن داشتهاید فکر میکنند و به دنبال دریافت پیام شما در عکسهایتان هستند.
نکته دوم هم این است که بدانید عکاسی استیجد ، یک کار جدی است که به مهارتهای زیادی نیاز دارد. خود من وقتی به عکس هایی که سالها پیش گرفتهام نگاه میکنم متوجه می شوم که بسیاری از آنها غیرطبیعی به نظر می رسند. برای حل شدن این مشکل شما میبایست در زمان انجام عکاسی صحنهپردازی شده، کنترل کاملتری بر روی تمام عناصر داخل کادر داشته باشید.
اینکه افراد در عکسهای صحنه پردازی شده شما چطور به نظر میرسند و چه حسی را به مخاطب منتقل میکنند در این نوع از عکاسی مهمتر از نحوه ترکیببندی عکسها است. شاید در عکاسی مستند اگر یک عکس، تار بوده و یا ترکیببندی ضعیفی داشته باشد اما تنها عکسی باشد که به طور موثر ویژگیها و شخصیت منحصر به فرد سوژهای که از او عکاسی شده را منتقل می کند، میتوان از آن استفاده و آن را ارائه کرد. اما در عکاسی استیجد شرایط اینگونه نیست و عکس شما از هر نظر میبایست کامل و گویا باشد.
در زمان انجام عکاسی استیجد شما همیشه میبایست بر همه قسمتهای کادر تسلط داشته باشید تا بتوانید نسخهای سبک شده از واقعیت جهان را خلق و فضایی خاص و تاثیرگذار ایجاد کنید. برای اینکار میتوانید با گرفتن عکسهای پرتره صحنهپردازی شده شروع کنید و در آنها همه اجزای صحنه را چیدمان و دستکاری کرده تا تنظیمات بصری جذاب و در عین حال تاثیرگذاری ایجاد کنید که به زندگی روزمره شبیه باشد. هر چه بیشتر اینکار را انجام بدهید، بیشتر متوجه میشوید که عکاسی استیجد هم میتواند شبیه زندگی واقعی به نظر برسد با اینکه میدانیم این عکسها صحنه پردازی شده هستند. این را هم کم کم یاد میگیرید Staged Photography بیشتر درباره مفاهیم و دغدغههای عکاسان است تا چیزهایی که در واقعیت اتفاق افتادهاند.
پس در این سبک از عکاسی شما میتوانید با انتخاب دقیق پسزمینه، عناصر داخل کادر، رنگها و لباسها به راحتی در عکسهایتان دنیای جدیدی خلق کرده و فراموش نکنید که با انتخاب زاویه و تنظیمات مختلف دوربین در زمان عکاسی، میتوانید به دستاوردهای جدید و متفاوتی برسید.
پیدا کردن ایده برای Staged Photography
فراموش نکنید که در عکاسی استیجد، اغلب موضوع مهمتر از استفاده از تکنیکهای خاص تصویری است. البته که در این ژانر هم میتوانید عکسهای بسیار زیبایی بگیرید، اما حتا بدون مهارتهای خاص عکاسی و فقط با داشتن ایدهای خوب هم شما با استخدام یک عکاس میتوانید ایدههای خود را در زمینه عکاسی صحنهپردازی شده اجرا کنید.
برای پیدا کردن ایدههای خوب در عکاسی استیجد میتوانید کتاب بخوانید، فیلم و سریال ببینید اما یکی از بهترین راهها برای پیدا کردن موضوع این است که بیرون بروید و به زندگی روزمرهای که در اطرافتان جریان دارد توجه کنید. عکسهای صحنهپردازی شده میتوانند بر یک موضوع خاص تاکید کنند یا فقط بیانی باشند از اینکه شما جهان را چگونه میبینید. با این روش هنگام کار بعنوان یک عکاس استیجد، ممکن است شاهکارهای خاصی خلق نکنید، اما روایتتان از زندگی را همانطور که هست به دیگران نشان خواهید داد. به مرور و با انجام این کار داستانها و مفاهیم موجود در ذهنتان را ثبت میکنید و کتابخانه بصری خود را غنیتر میسازید.
با غنیسازی کتابخانه بصریتان میتوانید هم در عکاسی کاندید و هم در Staged Photography پیشرفت کنید. اگر دوست دارید میتوانید وقتی به دنبال موضوع و داستان میگردید دوربین خود را هم همراهتان ببرید و از آدمها عکاسی کنید اینکار تواناییهای شما در کارکردن با بازیگران در هنگام انجام عکاسی صحنهپردازی شده را هم تقویت کرده و باعث میشود وقتی با سوژههای خود کار میکنید هم سریعتر و هم به خوبی آنها را بشناسید. پس حتا اگر به عکاسی صحنهپردازی شده علاقه دارید هم تجربه عکاسی مستند برای شما بسیار مفید خواهد بود و فراموش نکنید که کلاس عکاسی مستند معاصر مدرسه آرتسنس فضایی برای شما مهیا کردهاست تا بتوانید زیر نظر یک استاد درجه ۱ به تمرین این سبک از عکاسی پرداخته و مهارتهای خود را افزایش دهید.
موارد مهم پیش از شروع یک پروژه Staged Photography
۱.چه داستانی میخواهید بگویید؟
اولین کاری که باید انجام دهید این است که از خودتان بپرسید با عکاسی استیجد فتوگرافی چه میخواهید بگویید؟ طرح داستان چیست؟ چه فضایی را میخواهید نشان دهید؟ این مرحله ضروری است زیرا نمیتوانید بدون دانستن این موضوع عکسی بگیرید. بنابراین یک ورق کاغذ بردارید، داستانی را که می خواهید بگویید بنویسید و ترسیم کنید. برای اینکه در کشف و روایت داستانهای پیرامونتان مهارتهای خود را تقویت کنید، پیشنهاد ما شرکت در کلاس داستانگویی با عکاسی مدرسه آرتسنس است جایی که بصورت کامل روشها و مراحل پیداکردن داستانها و روایت آنها را یاد میگیرید.
در ادامه و پیش از شروع کار، دو چیز مهم وجود دارد که باید آنها را به خاطر بسپارید:
- تصویری که در شروع کار در ذهن دارید به احتمال بسیار زیاد با تصویری که در انتها میسازید متفاوت خواهد بود. مگر اینکه شرایط، نور، آب و هوا، یا ویرایش انجام شده بر روی عکستان همه عالی باشند یا به قولی خوش شانس باشید! در غیر این صورت نمیتوانید دقیقن چیزی که در ذهن دارید را بسازید. اما نگران نباشید. در واقع، خلق کردن یک عکس در حد توان و با امکاناتی که دارید چالش بزرگی برای شما است، چون در نهایت باید بتوانید در گفتن داستانتان موفق باشید حتا اگر ابزار «کامل» برای اجرایش را نداشته باشید.
- به یاد داشته باشید که یک عکس استیج شده بطور معمول دنبالهای ندارد. شما میتوانید مجموعهای از عکسها را با موضوع یکسان بسازید، اما هر عکس شما باید داستان متفاوتی را روایت کند.
به عنوان مثال، اگر به مجموعه فراتر از کاجها «Beyond The Pines » گرگوری کرودسون نگاه کنید، میبینید که در هر یک از تصاویر او فضای یکسانی وجود دارد، اما هر تصویر برای خودش داستان متفاوتی را روایت میکند.
۲. برای انجام پروژه Staged Photography تان به چه چیزهایی نیاز دارید؟
وقتی داستانی که میخواهید بگویید را میدانید، حالا باید به این فکر کنید که تصویرش را چگونه بسازید؛
انتخاب بازیگران در عکاسی استیجد
به مدلها یا بازیگرانی که لازم دارید فکر کنید:، چند تا و چه کسانی خواهند بود؟ چه لباسی خواهند پوشید؟ چه کاری باید انجام دهند؟ کجای کادر باید باشند؟ این مهم نیست که حتمن در انجام پروژههایتان از بازیگران حرفهای استفاده کنید اما بهتر است آنها بتوانند به خوبی نقششان در عکس شما را انجام دهند.
بعد از اینکه به سوالات بالا پاسخ دادید، با بازیگرانی که میخواهید در این پروژه استفاده کنید تماس بگیرید و نوع عکاسیای که قرار است انجام دهید را به وضوح برایشان توضیح دهید. بگذارید طرح اولیه شما را ببینند و یادداشتهای شما را بخوانند! فراموش نکنید که اگر قرار است کار حرفهای انجام دهید در همین مرحله قراردادهای عوامل مختلف را هم آماده کنید.
انتخاب لوکیشن برای عکاسی استیجد
آیا عکسهای استیج شده شما در داخل خانه گرفته میشود یا در فضای باز؟ عکاسی دقیقن کجا انجام میشود؟ عناصر دیگری که داخل کادر وجود خواهند داشت (مبلمان، ماشین و غیره) چیست و کجای کادر خواهند بود؟
اگر لوکیشن مورد نظرتان به راحتی قابل دسترسی است در این مورد تردید نکنید و قبل از جلسه اول عکاسی به آنجا بروید و چند عکس بگیرید. این کار به شما ایدههای بهتری از آنچه که میتوانید در آن لوکیشن انجام دهید خواهد داد.
انتخاب جایگاه قرارگیری دوربین و سهپایه در عکاسی استیجد

اگر میخواهید عکسهای صحنه پردازی شده بگیرید، حتمن باید یک سهپایه داشته باشید و در غیر این صورت نیاز به یک دستیار خواهید داشت که برای شما عکاسی کند. سعی کنید زوایای مختلفی را برای جای دوربین در نظر داشته باشید و با جابجا کردن محل عناصر موجود در صحنه، در نهایت به بهترین زاویه ممکن برای عکستان برسید.
توجه به نور در عکاسی استیجد
رسیدن به بهترین وضعیت نوری ممکن در عکسها یکی از مهمترین بخشهای یک پروژه استیجد است. به این فکر کنید که نورپردازی صحنه طبیعی باشد یا مصنوعی (فلاش و...)؟ نور طبیعی از چه زاویهای باید بتابد و یا نور مصنوعی کجا باید قرار بگیرد؟ و در نظر داشته باشید که شرکت در کلاس شناخت نور مدرسه آرتسنس به خوبی مهارتهای شما را در کار با نورهای طبیعی و مصنوعی تقویت میکند.
ویرایش عکسها در عکاسی استیجد
من وقتی ایدهای برای Staged Photography دارم، اغلب به نوع ویرایشی که باید بر روی آن انجام دهم هم فکر میکنم. اما خیلی وقتها پیش میآید که در طول مراحل ویرایش نظرم را تغییر میدهم و کاری متفاوت از آنچه در نظر داشتم انجام می دهم. یادتان باشد، این پروژه مال شماست و هر کاری که بخواهید میتوانید با آن انجام دهید (مگر اینکه پروژهتان یک کار سفارشی باشد). بهترین ابزار برای ویرایش عکسهای استیجد نرمافزارهای فتوشاپ و لایتروم هستند که نحوه کارکردن با آنها را میتوانید در کلاسهای کاردبردهای فتوشاپ در عکاسی و همچنین کلاس آموزش لایتروم مدرسه آرتسنس بصورت کامل یاد بگیرید.
۳. آمادگیهای قبلی برای شروع یک پروژه Staged Photography
من سالهاست که عادت دارم عکسهایی که میخواهم بگیرم را از قبل روی کاغذ طراحی کنم. نقاشی من که خوب نیست (با وجود معلمهای نقاشی فوقالعادهای که داشتهام)، اما ترسیم آنچه در ذهنم دارم بر روی کاغذ به شکل استوری بورد و بررسی آنها و اضافه کردن یادداشتهایی در موردشان کمک میکند تا شفافتر ببینم میخواهم چه کاری انجام دهم و قرار است چه عکسی بگیرم و برای اینکار باید به چه جزئیاتی توجه کنم.
تصور کنید که می خواهید یک عکس استیج شده وسط زمستان، در خیابان، با ۵ بازیگر بگیرید. اول از همه، قطعن نمیخواهید که آنها مریض شوند. دوم اینکه، عکس گرفتن در خیابان مساوی است با ماشینهای پارک شده و افرادی که در حال رانندگی و پیاده روی هستند. بنابراین عکاسی باید سریع باشد. نکته بعد اینکه اگر با آمادگی کامل به محل برسید و همه بدانند باید در زمان عکاسی چه کاری انجام دهند یا کجا باید باشند، عکاسی خیلی سریعتر انجام شده و همه چیز بهتر پیش میرود.
پس باید تا حد امکان پیش از شروع Staged Photography جزئیات آن را پیش بینی کنید. در حین کار همیشه امکان وقوع غافلگیریهای خوشایند یا ناخوشایند وجود دارد. هوا ناگهان تغییر می کند، یا شاید به مکانی برسید و ببینید که بسته است. به همین خاطر باید تا حد ممکن پیشبینی کنید و در صورت امکان یک پلن B برای پروژه عکاسی صحنه پردازی شدهتان داشته باشید.
۴. در روز عکاسی برای یک پروژه Staged Photography چه کارهایی باید انجام دهیم؟
وقتی همه چیز آماده شد، میتوانید شروع به ساختن و گرفتن عکستان کنید. در روز عکاسی بهتر است زیاد عکس بگیرید و اگر حوصلهاش را دارید چیزهای جدید را هم امتحان کنید؛ در مورد من، اینطوری است که وقتی صحنهای که پیشتر آن را در ذهنم تصور و روی کاغذ طراحی کرده بودم را از نزدیک میبینم گاهی ایدههای جدیدی به سراغم میآید. در روز انجام پروژه اگر محدودیت زمانی ندارید، با خیال راحت چیزهای جدید را امتحان کنید و ببینید نتیجه آنها برایتان جالب است یا نه؟
در مورد بازیگرها، یادتان باشد که بصورت کامل و دقیق آنها را راهنمایی کنید. فراموش نکنید که آنها در ذهن شما حضور ندارند و حتا اگر طرح شما را دیده و یادداشت های شما را هم خوانده باشند هم لزومن بطور دقیق نمیدانند شما از آنها چه میخواهید.
بنابراین همیشه آنها را راهنمایی کنید، اما این کار را دوستانه انجام دهید. به آنها دست نزنید، فقط نشان دهید که چطور باید ژست بگیرند و یادتان باشد که آنها اینجا هستند تا به شما کمک کنند.
نقشه راه برای انجام یک پروژه Staged Photography
۱- برای موضوع عکاسیتان یک مفهوم یا کانسپت خوب و جذاب پیدا کنید (من درباره عکسهای صحنه پردازی شده استوک صحبت نمیکنم چون این عکسها کاربردهای خاص خودشان را دارند.)
۲- بر روی موضوعی که میخواهید عکاسی کنید تحقیقات زیادی انجام بدهید و در این مسیر مواردی مثل انتخاب صحنه، رنگها و همچنین سبک عکاسی را هم در نظر داشته باشید.
۳- شاید این روزها به سختی سبک جدیدی در عکاسی استیجد پیدا شود پس اگر فکر میکنید که سبک شما خاص و منحصر به فرد خواهد بود، به پینترست بروید و بیشتر جستجو کنید تا مطمئنتر شوید.
۴- شما در استیجد فتوگرافی میتوانید برخی از ویژگیهای سبکهای مختلف عکاسی را با یکدیگر ترکیب کنید، اما پیشنهاد میکنم برای اینکه عکستان از نظر بصری خیلی شلوغ نشود سعی کنید که رنگها را ساده و هماهنگ نگه دارید.

۵- وقتی برای انجام پروژهتان آماده شدید عکسهای تستی اولیه را گرفته و چند روزی بر روی آنها فکر و بررسی کرده تا برای اجرای اصلی همه جوانب و جزئیات کار را در نظر داشته باشید.
۶- قبل از این که عکسهای نهایی را ویرایش کنید چند روز صبرکرده تا رویکرد بهتری نسبت به نحوه ویرایش عکسها پیدا کنید.
۷- عکسها را ویرایش کنید؛ مدتی استراحت کنید و بعد دوباره به آنها برگردید تا هر ایرادی که وجود دارد را پیدا کرده و برطرف کنید.
۸- برای بهبود کار و دستیابی به نتایج بهتر شاید لازم باشد چند هفته دیگر عکاسی را دوباره تکرار کنید.
منابع الهام در Staged Photography
اگر در عکاسی صحنهپردازی شده به دنبال الهام گرفتن هستید، فهرست بلندی از هنرمندانی که در این سبک فعالیت کردهاند یا هنوز هم فعالیت میکنند، موجود است مثل جولیا مارگارت کامرون « Julia Margaret Cameron»، جف وال « Jeff Wall»، فیلیپ-لورکا دی کرشیا « Philip-Lorca diCorcia»، سیندی شرمن« Cindy Sherman»، اروین اولاف«Erwin Olaf»، السا و یوهانا « Elsa & Johanna»، آلیسون جکسون « Alison Jackson»، بروک شیدن« Brooke Shaden»، آرتور ترس «Arthur Tress» و بسیاری هنرمندان دیگر.
اما به خاطر داشته باشید که میتوانید به آثار این هنرمندان نگاه کرده و از آنها الهام بگیرید، اما هرگز نباید آنها را کپی کنید. شما در Staged Photography باید دنیای هنری خودتان را خلق کنید. این کار آسان نیست، اما وقتی که انجام شد، قطعن به آن افتخار خواهید کرد.
حالا که به شناخت کافی در زمینه عکاسی استیجد دست پیدا کردید، برای اینکه اطلاعات خود را درباره عکاسی مستند هم کاملتر کنید پیشنهاد میکنیم مقاله عکاسی مستند؛ از ایده تا اجرا را هم بر روی وبسایت مدرسه آرتسنس مطالعه کنید.